تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس

در زندگی روزمره ما اغلب از اصطلاحات «عزت نفس» و «اعتماد به نفس» استفاده می‌کنیم، اما آیا تفاوت این دو مفهوم را می‌دانیم؟ عزت نفس و اعتماد به نفس اصطلاحاتی هستند که در روانشناسی مورد مطالعه قرار می‌گیرند و هر کدام اثرات متفاوتی بر زندگی افراد می‌گذارند. در این مقاله به تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس می‌پردازیم و رابطه آن‌ها را بررسی می‌کنیم. ما همچنین به عواملی که به تقویت این دو مفهوم کمک می‌کند را بررسی می‌کنیم.

فرق عزت نفس و اعتماد به نفس چیست؟

عزت نفس و اعتماد به نفس دو مفهوم متفاوت هستند، اما بسیاری از افراد این دو را با هم اشتباه می‌گیرند.

عزت نفس، ارزشی است که فرد به خود اختصاص می‌دهد و باور دارد که ارزشمند و لایق عشق و احترام است. عزت نفس به معنای قبول و احترام به خود است و از دیدگاه روانشناسی، بر پایه تجربه‌های گذشته، ارتباطات اجتماعی و دستاوردهای فرد شکل می‌گیرد. ( اگر مایل به یادگیری عزت نفس به صورت حرفه ای هستید، حتما صفحه روبرو رو دنبال کنید : آموزش عزت نفس )

در مقابل، اعتماد به نفس به میزان اطمینان و اعتقاد فرد به توانایی‌ها، مهارت‌ها و قدرت‌های خود اشاره دارد. اعتماد به نفس می‌تواند موجب افزایش انگیزه، پشتیبانی در مواجهه با چالش‌ها و ایجاد اعتماد در روابط اجتماعی شود.

۳ تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس

در قسمت قبلی مقدمه‌ای درباره تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس گفتیم. الان کمی عمیق‌تر به این موضوع می‌پردازیم:

۱. احساس توانمندی همان احساس ارزشمندی نیست!

اولین فرق عزت نفس و اعتماد به نفس که می‌خواهم عمیق‌تر به آن بپردازم را با یک مثال واقعی توضیح می‌دهم: معمولا اکثر مردم وقتی فردی را در حال خوب صحبت کردن می‌بینند از او به عنوان فرد با عزت نفس یاد می‌کنند و فکر می‌کنند که چه عزت نفسی داره!!! اما این تفکر نمی‌تواند قطعا درست باشد چون اعتماد به نفس یعنی مهارت داشتن در یک حوزه خاص.

منظور از مفهوم اعتماد به نفس این است که من در حوزه خاص و در انجام دادن فعالیتی خاص احساس توانمندی دارم. اما مفهوم عزت نفس یعنی داشتن یک احساس کلی نسبت به خود. احساس ارزشمندی و رضایت از کسی که هستم. شاید خیلی از افراد موفق و ثروتمند را دیده اید که در مدیریت چند کارخانه بسیار عالی عمل می‌کنند اما یک دست لباس خوب برای خود تهیه نمی‌کنند. نمی‌خواهم دقیقا همین هست ولاغیر! اما به احتمال زیاد این فرد احساس توانمندی (اعتماد به نفس) در مدیریت دارد اما شاید خیلی در مورد خودش احساس ارزشمندی نمی‌کند.

پس بطور کلی اعتماد به نفس به مهارتها و توانایی های ما مربوط می‌شود و عزت نفس به احساس ارزشمندی خود.

۲. اعتماد به نفس جزئی است، عزت نفس کلی!

بگذارید دومین فرق عزت نفس و اعتماد به نفس را باز هم با یک مثال این موضوع را جا بیندازم. وقتی می‌گوییم حوزه ای خاص منظورمان این است که اگر کسی هنگام  صحبت کردن در جمع اعتماد به نفس خوبی دارد، لزوما نمی‌تواند در بین افرادی که از لحاظ مهارت یا مدرک از او بالاتر هستند خیلی با اعتماد به نفس صحبت کند یا اگر کسی خیلی خوب و با اعتماد به نفس در مورد پاکیزگی صحبت می‌کند، هیچ تضمینی نیست که خودش فیلتر سوخته سیگار خود را از پنجره ماشین بیرون نیایندازد. در واقع من می‌توانم با اعتماد به نفس بالا رانندگی کنم اما هیچ ضمانتی ندارد که در ساعت سه بامداد که چراغ راهنما قرمز است آن را رد نکنم. پس متوجه می‌شویم عزت نفس یک کل است نه یک جزء.

۳. عزت نفس پایه و ستون است، اعتماد به نفس نمای زیبا!

و اما رسیدیم به سومین و آخرین فرق عزت نفس و اعتماد به نفس، اگر وجود انسان را شبیه به ساختمان در نظر بگیریم. عزت نفس مستحکم ترین قسمت این بنا خواهد بود اما اعتماد به نفس یک نمای زیبا برای این ساختمان.حتما انسان‌هایی را دیده اید که نما ، شکل ظاهری و مدرک را زیبا می‌سازند اما از درون یک فرد کاملا غمگین و افسرده هستند. اکثر افراد به‌جای کار کردن روی ریشه و پایه، فقط ظاهر قضیه را تغییر می‌دهند. انسان‌هایی که به‌جای عزت نفس برای اعتماد به نفس هزینه می‌کنند دقیقا شبیه کسانی هستند که یک خانه زیبا را روی آب ساخته اند. تقویت عزت نفس به معنای واقعی کلمه از شما یک کوه می‌سازد.

 رابطه اعتماد به نفس و عزت نفس

اعتماد به نفس و عزت نفس دو مفهوم مرتبط هستند و تأثیرات قابل توجهی بر یکدیگر دارند. عزت نفس قوی می‌تواند اعتماد به نفس را تقویت کند و اعتماد به نفس قوی نیز می‌تواند عزت نفس را تقویت کند.

وقتی شما عزت نفس قوی دارید و به خودتان احترام می‌گذارید، اعتماد به نفستان نیز افزایش می‌یابد. به عبارت دیگر، ارتباط مثبتی بین این دو مفهوم وجود دارد. با داشتن اعتماد به نفس، خودتان را به توانایی‌ها و استعدادهایتان باور دارید و این باور به شما اعتماد می‌دهد که می‌توانید با چالش‌های زندگی مقابله کنید و موفقیت‌های بزرگی را برای خودتان بسازید.

پیامدهای عدم تعادل میان عزت نفس و اعتماد به نفس

زمانی که فردی بدون ساختن پایه‌های محکم عزت نفس، تنها به تقویت اعتماد به نفس مهارتی خود می‌پردازد، دائم درگیر یک مسابقه بی‌پایان برای اثبات خود به دیگران می‌شود. این افراد با کوچک‌ترین نقد یا نادیده گرفته شدن از سوی جامعه، دچار فروپاشی درونی می‌شوند، زیرا ارزش فردی خود را به تاییدها و تشویق‌های بیرونی گره زده‌اند؛ در حالی که تعادل میان این دو مفهوم، ثبات روانی عمیقی ایجاد می‌کند.

سوالات شما:

در اینجا به برخی از سوالاتی که دوستان در لایو اینستاگرام یا وبینارهای آکادمی زندگی از مهرداد ارجمندی می‌پرسیدند را لیست کردیم، شاید به شما برای درک بهتر عزت نفس و اعتماد به نفس کمک کند:

۱. چرا بعضی آدم‌ها با وجود موفقیت، هنوز حال دلشان خوب نیست؟

شاید آدم‌هایی را دیده باشید که پول خوبی دارند، شغل خوبی دارند یا همه از موفقیتشان تعریف می‌کنند، اما خودشان همیشه ناراضی‌اند و حس خوبی به خودشان ندارند. دلیلش این است که موفق بودن همیشه به معنی داشتن عزت نفس نیست. خیلی‌ها فقط در بعضی مهارت‌ها اعتماد به نفس دارند، اما در درونشان احساس ارزشمندی نمی‌کنند. این افراد معمولا اگر شکست بخورند یا کسی از آن‌ها انتقاد کند، خیلی سریع به هم می‌ریزند. چون ارزش خودشان را فقط به موفقیت و تایید دیگران وصل کرده‌اند.

۲. آیا ممکن است عزت نفس داشته باشیم ولی اعتماد به نفس نداشته باشیم؟

بله کاملا ممکن است. مثلا ممکن است یک نفر خودش را دوست داشته باشد و احساس کند آدم ارزشمندی است، اما در رانندگی یا صحبت کردن جلوی جمع اعتماد به نفس نداشته باشد. این موضوع طبیعی است چون اعتماد به نفس به مهارت مربوط می‌شود، نه به ارزش انسان. کسی که عزت نفس سالمی دارد، اگر در کاری ضعیف باشد خودش را تحقیر نمی‌کند. او می‌داند که بلد نبودن یک مهارت، از ارزشش کم نمی‌کند. همین نگاه باعث می‌شود آرام‌تر یاد بگیرد و رشد کند.

۳. اعتماد به نفس کاذب یعنی چه؟

بعضی آدم‌ها همیشه سعی می‌کنند قوی، موفق و خاص دیده شوند. مدام از خودشان تعریف می‌کنند یا دوست دارند همه حواس‌ها به آن‌ها باشد. شاید از بیرون خیلی با اعتماد به نفس به نظر برسند، اما در واقع داخلشان پر از ترس و ناامنی است. این حالت را اعتماد به نفس کاذب می‌گویند. یعنی فرد با ظاهر قوی، سعی می‌کند احساس بی‌ارزشی درونش را پنهان کند. آدمی که عزت نفس واقعی دارد، لازم نیست مدام خودش را ثابت کند.

۴. کودکی چه تاثیری روی عزت نفس و اعتماد به نفس دارد؟

بخش زیادی از عزت نفس ما در کودکی ساخته می‌شود. اگر کودکی مدام تحقیر شود، با بقیه مقایسه شود یا احساس کند دیده نمی‌شود، احتمال دارد در بزرگسالی هم خودش را کم‌ارزش بداند. حتی اگر بعدها آدم موفقی شود، باز هم ممکن است ته دلش احساس کافی نبودن داشته باشد. اما اعتماد به نفس بیشتر با تمرین و تجربه به دست می‌آید. مثلا کسی ممکن است با تمرین زیاد در شغلش خیلی حرفه‌ای شود، ولی هنوز در درونش احساس ارزشمندی نکند.

۵. فرق رفتار آدم‌های با عزت نفس بالا و آدم‌های فقط با اعتماد به نفس

آدمی که فقط اعتماد به نفس دارد، معمولا تا وقتی حالش خوب است که موفق باشد یا دیگران تشویقش کنند. اما اگر شکست بخورد یا کسی از او ایراد بگیرد، خیلی سریع ناراحت می‌شود و به خودش شک می‌کند. در مقابل، کسی که عزت نفس دارد حتی وقتی اشتباه می‌کند باز هم خودش را دوست دارد و تحقیر نمی‌کند. او می‌داند که همه انسان‌ها ممکن است اشتباه کنند. به همین دلیل آرامش بیشتری دارد و کمتر خودش را سرزنش می‌کند.

۶. چرا مقایسه کردن عزت نفس را خراب می‌کند؟

وقتی مدام خودمان را با دیگران مقایسه می‌کنیم، کم‌کم احساس می‌کنیم به اندازه کافی خوب نیستیم. شبکه‌های اجتماعی هم این موضوع را شدیدتر کرده‌اند، چون بیشتر آدم‌ها فقط قسمت خوب زندگی‌شان را نشان می‌دهند. فردی که عزت نفس پایینی دارد، با دیدن موفقیت دیگران سریع خودش را کوچک می‌کند. اما کسی که عزت نفس سالمی دارد، ارزش خودش را وابسته به مقایسه نمی‌داند. او می‌فهمد که هر انسانی مسیر زندگی مخصوص خودش را دارد.

۷. برای تقویت عزت نفس از کجا شروع کنیم؟

خیلی از افراد فقط دنبال بالا بردن اعتماد به نفس هستند؛ مثلا فن بیان یاد می‌گیرند یا سعی می‌کنند جلوی دیگران قوی‌تر دیده شوند. این کارها خوب است، اما اگر احساس ارزشمندی درون فرد درست نشود، تاثیرش موقتی خواهد بود. برای ساختن عزت نفس باید اول یاد بگیریم کمتر خودمان را سرزنش کنیم. باید با خودمان مهربان‌تر باشیم و قبول کنیم که کامل نبودن طبیعی است. عزت نفس زمانی ساخته می‌شود که انسان خودش را فقط به خاطر موفقیت‌هایش دوست نداشته باشد.

نکات پایانی و تیر آخر

در این مقاله تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس را به طور عمیق بیان کردیم و همچنین رابطه آن‌ها را در روانشناسی بررسی کردیم. امیدواریم که این بررسی به شما کمک کرده باشد تا بهتر بفهمید که چگونه این دو مفهوم می‌توانند در زندگی شما تأثیرگذار باشند.

اکنون، وقت آن شده که اقداماتی برای تقویت عزت نفس و اعتماد به نفس خود انجام دهید. به خودتان احترام بگذارید. ممکن است در این راه با چالش‌ها و موانعی مواجه شوید، اما اقدام کنید.

بهتر است از این دو مفهوم در زندگی روزمره‌تان بهره‌برداری کنید و به دیگران هم کمک کنید تا عزت نفس و اعتماد به نفس خود را تقویت کنند. برای مواجهه با چالش‌ها و بهبود روابط اجتماعی، اعتماد به نفس لازم است و با داشتن عزت نفس، می‌توانید ارزشمندترین نسخه خود را به دیگران نشان دهید. در ضمن ما دوره جامعی داریم که به‌صورت تخصصی به تمام جنبه‌های زندگی هر فرد از دید عزت نفس می‌‌پردازد. به جرئت می‌توانم بگویم کامل‌ترین دوره عزت نفس در ایران! روی این دوره و نتیجه آن ادعا داریم 🙂 می‌توانید از طریق دکمه زیر در دوره شرکت کنید.